- تعداد نمایش : 39
- تعداد دانلود : 52
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1977
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8128
سال : 19
شماره : 2
شماره پی در پی : 120
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 2،
،
شماره پی در پی 120
تصحیح انتقادی مناقب غوثیه و بررسی سبکشناسانه آن
صفحه
(133
- 149)
الهه یککلام کاشانی ، اصغر دادبه (نویسنده مسئول)، بهرام پروین گنابادی
تاریخ دریافت مقاله
: آذر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: اسفند 1404
چکیده
هدف: «مناقب غوثیه» از مهمترین متون مناقبنویسی صوفیانه دربارهٔ عبدالقادر گیلانی (۴۷۰–۵۶۱ق) و از منابع اثرگذار در تثبیت گفتمان طریقت قادریه در شبه قاره و جهان اسلام است. با وجود اهمیت تاریخی و ادبی این اثر، تاکنون تصحیح انتقادی مستقلی بر پایه مقابله نظاممند نسخه های خطی آن ارائه نشده و چاپهای موجود عمدتاً بازنشر چاپ هند (۱۸۸۳م) بوده اند. این پژوهش با هدف ارائه متنی منقح و تحلیل جایگاه سبکی و گفتمانی اثر انجام شده است.
روش: پژوهش حاضر با شناسایی و مقابله چهار نسخه خطی در دسترس و با بهره گیری از روش تصحیح انتقادیِ التقاطی، نسخه اساس را تعیین و اختلافات نسخه ای را در سطوح واژگانی، نحوی و حدیثی ثبت و تحلیل کرده است. در گام دوم، متن مصحَّح بر بنیاد چارچوب سبکشناسی لایه ای در چهار سطح واژگانی، نحوی، بلاغی و گفتمانی بررسی شده است.
یافته ها: نتایج نسخه شناختی نشان میدهد که سنت انتقال متن با خطاهای شمارشی، افتادگیهای حدیثی و دگرگونیهای زبانی همراه بوده و هیچ نسخه ای به تنهایی بینیاز از مقابله نیست. تحلیل سبکی نیز حاکی از غلبه واژگان عربی، اطناب نحوی، تراکم صنایع بدیعی و بسامد بالای استشهادهای قرآنی و حدیثی است؛ عناصری که در کنار ساختارهای روایی نمایشی، به تولید لحنی خطابی و آیینی انجامیده اند.
نتیجه گیری: بر پایه یافته های این پژوهش، «مناقب غوثیه» نمونه ای شاخص از نثر مناقب متأخر است که در آن زبان و روایت در خدمت تثبیت اقتدار معنوی شیخ و مشروعیتبخشی نهادی به طریقت قادریه قرار گرفته اند. تصحیح انتقادی حاضر افزون بر فراهمکردن متنی قابل اتکا، امکان بازخوانی تاریخی و گفتمانی این اثر را در سیر تحول مناقبنویسی فارسی فراهم میسازد.
کلمات کلیدی
تصحیح انتقادی
, مناقب غوثیه
, عبدالقادر گیلانی
, سبکشناسی نثر
, مناقبنویسی
, طریقت قادریه
- ابنرجب حنبلی، عبدالرحمن. (۱۹۸۵). ذیل طبقات الحنابله. بیروت: دارالمعرفه.
- افلاکی، شمسالدین احمد. (۱۳۸۱). مناقبالعارفین. تصحیح تحسین یازیجی. تهران: سروش.
- افشار، ایرج. (۱۳۸۳). فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی. تهران: کتابخانۀ ملی ایران.
- آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن. (۱۳۶۱). الذریعه إلی تصانیف الشیعه. تهران: اسماعیلیان.
- ترکمان، عبدالحسین. (۱۳۹۹). جایگاه اجتماعی و عرفانی عبدالقادر گیلانی در بغداد قرن ششم. فصلنامه تاریخ و فرهنگ، ۵۲(۱)، ۲۲۵-۲۴۰.
- زرینکوب، عبدالحسین. (۱۳۷۹). تحقیق در تصوف و عرفان ایران. تهران: امیرکبیر.
- شمیسا، سیروس. (۱۳۸۳). سبکشناسی نثر. تهران: میترا.
- حسینی، سید احمد و رجبینیا، پرویز. (۱۳۹۷). بررسی و مقایسه کرامتهای منسوب به شیخ عبدالقادر گیلانی در پیرنامه ها. فصلنامه مطالعات عرفانی، ۱۴(۲۷)، ۴۵-۶۸.
- عظیمی، حبیبالله. (۱۳۸۴). راهکارهای نو جهت سنجش تصحیح متون. کتاب ماه کلیات، سال ۸ (شماره ۸ و ۹، پیاپی ۹۲ و ۹۳)، صص 29-33.
- عطار نیشابوری، فریدالدین. (۱۳۸۶). تذکرهالاولیاء. تصحیح محمد استعلامی. تهران: زوار.
- غفاری، سعید؛ خیرخواه برزکی، محمد و زمان احمدی، علی. (۱۳۹۶). تحلیل انتقادی مناقب عبدالقادر گیلانی با رویکرد تحلیل گفتمان. فصلنامه نقد ادب عرفانی، ۱۲(۴۳)، ۱۲۵-۱۵۰.
- فتوحی، محمود. (۱۳۸۶). سبکشناسی: نظریه ها، رویکردها و روشها. تهران: سخن.
- کریمی، محمد. (۱۳۹۹). روششناسی تصحیح متون کهن. تهران: سمت.
- موذنی، علی محمد، و فضلی درزی، بهاره. (1393). شگردهای مناقب سرایی و اشعار آیینی فارسی غالب دهلوی. فصلنامه تخصصی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، سال هفتم (شماره سوم، پیاپی 25)، 177-197.
- نادری، مهدی. (۱۴۰۰). نسخه شناسی و نقد متن. تهران: علم.
- یککلام کاشانی، الهه. (۱۴۰۴). تصحیح انتقادی مناقب غوثیه همراه با مقدمه تحلیلی و تعلیقات لازم [پایاننامه دکتری]. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال.